23 November, 2017
Coordinator Partner 1 Partner 2 Partner 3

MAPCOM


Mapowanie kompetencji pracowników

CZY NAPRAWDĘ WIESZ, KOGO ZATRUDNIASZ?

CZY WIESZ, KOGO POWINIENEŚ ZATRUDNIĆ

JEŚLI CHCESZ BYĆ LEPSZYM OD SWOJEJ KONKURENCJI WPROWADŹ MAPCOM W SWOJEJ FIRMIE!

Do czego służy MapCom?

Program MapCom2 (Mapowanie kompetencji zawodowych) służy do analizy potrzeb szkoleniowych ludzi i organizacji. Program ten jest narzędziem informatycznym opartym na analizie procesów pracy zachodzących w przedsiębiorstwie.
Analiza procesów w przedsiębiorstwie jest przeprowadzana za pomocą uproszczonych schematów, których celem jest wyodrębnienie głównych etapów analizowanych procesów. Etapy te odpowiadają działaniom głównym, składowym i elementarnym.
Pojęcie „kompetencji” w programie MapCom 2 określone jest jako zdolność do wykonania zbioru działań składowych w określonym kontekście. Opracowanie kontekstu w jakim realizowany jest proces pracy polega na zidentyfikowaniu otoczenia organizacyjnego, gospodarczego, terytorialnego, produkcyjnego i rynkowego. Mapowanie kompetencji (MapCom) polega na przypisaniu odpowiednich działań składowych do określonych profili zawodowych w ramach wyodrębnionego kontekstu.
Program zapewnia przejrzystość oceniania i firmowej certyfikacji kompetencji (MapCom jest oparty na modelu oceny kompetencji, co pozwala lepiej zrozumieć powiązania między rynkiem pracy, systemem kształcenia i instytucjami szkoleniowym)i.
Program zapewnia stabilność ocen i certyfikacji kompetencji pracowników (MapCom jest oparty na analizie procesów pracy, które są stabilne w długim okresie czasu i zmieniają się tylko wtedy, kiedy zmienia się technologia).
Program definiuje profil zawodowy (w MapCom jest to zbiór kompetencji składowych, które są całkowicie uzależnione od kontekstu w jakim realizowany jest proces pracy).
Przyjęcie analizy procesu pracy jako podstawy do określenia kompetencji powoduje, że jest to szczególnie przydatne dla analizowania potrzeb szkoleniowych pracowników, przy oddzieleniu procesu pracy od kompetencji głównej i zawodu od kompetencji. Jest to szczególnie przydatne, ponieważ zapewnia stabilność takiej analizy, bo proces pracy zmienia się jedynie wtedy, jak zmienia się technologia.

Co daje firmie program Mapcom?

Przede wszystkim: poznanie aktualnego potencjału konkurencyjnego firmy na rynku
Program umożliwia:
  • Tworzenie i opisywanie procesów pracy - tworzenia schematu procesu oraz map procesu (w powiązaniu z odpowiednim kontekstem pracy)
  • Tworzenie i opisywanie kontekstów (organizacyjnych, gospodarczych/branżowych, terytorialnych)
  • Definiowanie i wprowadzanie profili zawodowych stanowiska pracy do konkretnego kontekstu
  • Utworzenie i wprowadzenie indywidualnych arkuszy ocen pracowników
  • Tworzenie oceny grupowej (grupy pracowników)
  • Zarządzanie danymi dotyczącymi rozpoczęcia i zakończenia zatrudnienia
  • Importowanie i eksportowanie map procesu, w tym:
    • Tworzenie kopii zapasowych i automatyczne odzyskiwanie bazy danych zawierającej wszystkie dane dotyczące procesów/kontekstów, profili zawodowych (jedynie indywidualne arkusze ocen nie są eksportowane)
    • Transfer z innych i do innych systemów map procesów, kontekstów i profili zapisanych na dysku
    • Transfer i pobieranie z Internetu zbiorów map procesów
    • Praca w sieciach lokalnych (klient-serwer, z dostępem poprzez podanie nazwy użytkownika i hasła)
Wszelka pomoc i szczegółowe informacje dostępne sa w:
Towarzystwie Naukowym Organizacji i Kierownictwa
Oddział w Gdańsku
Ul. Grunwaldzka 8
80-236 Gdańsk
tel. 58 3454939
e-mail: tnoik@tnoik.gda.pl

PODSTAWY TEORETYCZNE MODELU MAPCOM

Proces pracy i jego analiza

Wykonanie opisu pracy w taki sposób, aby wyróżnić profile zawodowe, może być oparte na różnych podejściach: analizie charakterystyk danego profilu, analizie danego środowiska organizacyjnego, analizie sektora itd. oraz można stosować różne metodologie analiz i badań sondażowych. Analiza procesowa wydaje się być najbardziej efektywną metodą opisu pracy, stosowaną nie tylko w systemach zarządzania jakością, lecz także w analizie potrzeb szkoleniowych, zwłaszcza dlatego, że przynajmniej na początku nie zajmuje się profilami zawodowymi i kontekstem organizacyjnym.
Niżej przedstawiono tę koncepcję pomocną w wyodrębnianiu zdefiniowanych dalej, poziomów opisu pracy.
Przez proces pracy rozumiemy: sekwencje działań prowadzących do rezultatów w postaci produktów lub usług wykonanych na potrzeby zewnętrznego klienta. W przeciwieństwie do procedury, która opisuje sposoby pracy (kto i jak musi pracować) proces opisuje logiczne etapy pracy (co i dlaczego musi być zrobione). Każdemu procesowi odpowiadają zatem etapy przekształcania produktu lub usługi, co daje w efekcie rezultat, który jest: dobrze rozpoznawalny, obserwowalny i znaczący z punktu widzenia klienta. Szczegółowa analiza procesu pracy prowadzi na ogół do wyodrębnienia podprocesów o rożnym poziomie szczegółowości.
Rozważany model przedstawiono na poniższym rysunku.


Dany proces może być zatem rozłożony na podprocesy, które z kolei dzielą się na zadania do wykonania, czyli działania składowe, które są zbiorami będące zbiorami czynności operacji/działań elementarnych.

Do czego służy program komputerowy MapCom 2?
Program MapCom 2 (Mapowanie kompetencji zawodowych, wersja 2) służy do analizy potrzeb szkoleniowych ludzi i organizacji. Program ten jest narzędziem informatycznym opartym na analizie procesów pracy zachodzących w przedsiębiorstwie. Analiza procesów w przedsiębiorstwie jest przeprowadzana za pomocą uproszczonych schematów, których celem jest wyodrębnienie głównych etapów analizowanych procesów. Etapy te odpowiadają działaniom głównym (podprocesy), które dzielą się na działania składowe (zadania), te zaś z kolei na działania elementarne (czynności).
Podział procesów zachodzących w przedsiębiorstwie na trzy rodzaje działań służy:

  • po pierwsze: do opisania pracy z punktu widzenia osiągania najważniejszych rezultatów (działania główne),
  • po drugie: do sporządzenia listy rezultatów o mniejszym znaczeniu, lecz pozwalających wyróżnić rodzaje profilów zawodowych (rozumianych jako zdolność do wykonywania zadań) występujących w obrębie specyficznych kontekstów pracy (grupy działań składowych),
  • po trzecie: do opracowania opisów działań zawodowych (czynności) o elementarnym znaczeniu (działania elementarne), pozwalających określić i zaprojektować moduły szkoleniowe oraz ocenić wyniki działań składowych i głównych.
Pojęcie „kompetencji” w programie MapCom 2 określone jest jako zdolność do wykonania zbioru działań składowych w określonym kontekście. Opracowanie kontekstu, w jakim realizowany jest proces pracy, polega na zidentyfikowaniu otoczenia organizacyjnego, gospodarczego, terytorialnego, produkcyjnego i rynkowego. Mapowanie kompetencji (MapCom) polega na przypisaniu odpowiednich działań składowych do określonych profilów zawodowych w ramach wyodrębnionego kontekstu.
MapCom wspiera europejskie standardy oceny i certyfikacji kwalifikacji pracowników stosowane w krajach UE, takie jak EUROPASS, ECVET i EQF. Program spełnia trzy główne cele służące unifikacji tych standardów:
  1. Zapewnia przejrzystość oceniania i certyfikacji kwalifikacji (Mapcom jest oparty na modelu oceny kompetencji, co pozwala lepiej zrozumieć powiązania między rynkiem pracy, systemem kształcenia i instytucjami szkoleniowym).
  2. Zapewnia stabilność ocen i certyfikacji kwalifikacji pracowników (Mapcom jest oparty na analizie procesów pracy, które są stabilne w długim okresie czasu i zmieniają się tylko wtedy, kiedy zmienia się technologia). Z tego powodu procesy pracy winny być uznane za punkt wyjścia do oceny i certyfikacji kwalifikacji zawodowych.
  3. Definiuje profil zawodowy (w MapCom jest to zbiór kompetencji składowych, które są całkowicie uzależnione od kontekstu realizowanego procesu pracy).
Przewaga modelu Mapcom nad innymi modelami oceny i certyfikacji kwalifikacji polega na oddzieleniu procesu pracy (działania główne) od kontekstu, w którym ten proces jest realizowany.

Kody PKD
Granice procesu, tzn. zakres sekwencji składających się na operacje procesu pracy są całkowicie arbitralne i zależą od przyjętego modelu. W przypadku analizy potrzeb szkoleniowych przyjęto założenie, że wspólnym punktem odniesienia dla identyfikacji procesów pracy będzie klasyfikacja PKD.
Klasyfikacja ta jest bardzo użytecznym punktem odniesienia z tego względu, że jest krajowym standardem stosowanym przez Izby Handlowe do sklasyfikowania każdego przedsiębiorstwa. Każde przedsiębiorstwo ma przypisany kod PKD, który określa obszar jego działalności gospodarczej, dzięki czemu można także przypisać mu określony proces pracy.

Działania
Przez termin „działanie” (główne, składowe, elementarne) rozumie się uporządkowany ciąg czynności (zbiór operacji/działań elementarnych) w celu wytworzenia oczekiwanych rezultatów. Wszystkie definicje kompetencji sugerują wykonanie określonego działania, lecz nie można zakładać, że obserwacja wykonywania zadania umożliwia przypisanie osobie, która je wykonuje, odpowiadającej mu „kompetencji”. Wydaje się, że jedyna możliwa odpowiedź wychodząca naprzeciw problemowi wnioskowania o kompetencjach na podstawie „zachowania” jest następująca:

– ponieważ nigdy nie jesteśmy pewni, że obserwowane zachowanie jest trafnym wskaźnikiem
kompetencji, niezbędne jest zbliżyć do siebie te dwa terminy możliwie najbardziej i przypisać
kompetencję do zachowania, ale nie rozumianego jako akt skończony, lecz jako odpowiedź
(reakcję) na daną sytuację.


Opisując zachowanie (działanie), jako „zdolność do reakcji” na daną sytuację, nadajemy mu bardziej ogólny charakter, co czyni go bliższym definicji kompetencji. Dlatego też, w przyjętym modelu, kompetencje są zawsze opisywane w kategoriach działania.

Jak już wspomniano, model MapCom klasyfikuje działania na trzech poziomach:
  • działania główne
    jest nim każde działanie uznane za niezbędne dla zapewnienia pozytywnego zakończenia procesu, mające zewnętrzne znaczenie i uznawalność zawodową, a także istotne dla przedsiębiorstwa/firmy z punktu widzenia opanowania go przez pracowników. Kompetencja główna ma bardzo istotne znaczenie w odniesieniu do wykonywanego zawodu. Odpowiada podprocesowi i nie zależy od kontekstu. Z zasady jest bezpośrednio przypisana do Jednostki Certyfikacji.
  • działania składowe
    jest nim każde działanie uznane za niezbędne do zapewnienia pozytywnego zakończenia podprocesu. Definiuje kompetencję przyjętą w modelu MapCom i jest użyteczna do mapowania profilu zawodowego. Określa „rezultat” dla opracowania modułu szkoleniowego. Działanie to w odniesieniu do wykonywanego zawodu ma mniejsze znaczenie niż działanie główne.
  • działania elementarne
    jest nim każde działanie, które nie może być podzielone na mniejsze. Są użyteczne dla celów oceny i opracowywania programów szkoleniowych, ale mają bardzo wąski zasięg zawodowy. Są one cennym punktem odniesienia przy projektowaniu Jednostek Szkoleniowych i arkuszy obserwacji służących do oceny działań zawodowych. Działanie to ma małe znaczenie w odniesieniu do wykonywanego zawodu.
    Profil zawodowy jest określony w modelu Mapcom jako zdolność do wykonywania działań zdefiniowanych jako zbiór działań składowych. Zbiór ten i waga kompetencji zależy od analizowanego kontekstu
Ocena kompetencji w przedsiębiorstwie/firmie

Program MapCom 2 umożliwia utworzenie procesu związanego z analizą kompetencji wymaganych przez przedsiębiorców. Mowa tu o badaniu przeprowadzonym przez Eupragma, a związanym z projektem Imprenderó. Mapowanie kompetencji zawodowych oraz zestaw metakompetencji wraz z odpowiednimi wagami służy zarówno ocenianiu, jak i autoocenianiu.
Menu Ocena>Arkusze ocen prostych pozwala na tworzenie indywidualnych arkuszy ocen (arkuszy ocen prostych). Należy wybrać: mapa proces-działania-kontekst, zatrudnionego (osobę poddawaną ocenie), profil zawodowy (wybrany wśród profilów przypisanych do wybranej mapy procesudziałania- kontekst). Te trzy elementy zostają automatycznie połączone, tworząc w efekcie arkusz ocen dla konkretnego zatrudnionego, w odniesieniu do wybranego profilu zawodowego/kontekstu.
Uwaga: Tabele z mapami procesu/kontekstu/profilu, stosowane do tworzenia arkuszy ocen, muszą być uprzednio utworzone (w menu Procesy>Obsługa procesów>Szukaj i po wybraniu procesu - zakładka Powiązane mapy), co z kolei wymaga uprzedniego wprowadzenia tabel kontekst/profile (menu konteksty> nowy kontekst).
Arkusz oceny jest wykorzystywany następnie do wprowadzenia „wartości rzeczywistych” dotyczących wszystkich kompetencji techniczno-zawodowych i/lub metakompetencji, które zostały przypisane do specyficznego profilu/kontekstu/procesu. Zarówno w przypadku metakompetencji, jak kompetencji techniczno-zawodowych, system przewiduje wprowadzenie, w momencie tworzenia profilu, niektórych wartości odniesienia, które zostaną poddane porównaniu z wartościami rzeczywistymi, celem określenia ewentualnych „luk” kompetencyjnych:

Metakompetencje

Są to tzw. kompetencje „miękkie”, które charakteryzują osobowość i umiejętności. W modelu Mapcom mają 3-poziomową strukturę opisową, podobnie jak kompetencje techniczno-zawodowe. Program pozwala przypisać zestaw metakompetencji każdemu profilowi zawodowemu, który został zmapowany, w odniesieniu do odpowiadającego mu kontekstu. Poniższy schemat pokazuje przykład wag i wartości ocen w odniesieniu do zadań przedsiębiorstwa/firmy:


Trzy poziomy w programie MapCom 2 to: metakompetencje>umiejętności>obserwowalne zachowania. W tabeli powyżej wymieniono jedynie pierwszy poziom. Spis ten, uzupełniony o obserwowalne zachowania odpowiadające tym metakompetencjom (opisanym na kolejnych stronach dokumentu) jest instalowany wraz z programem (system ładuje zestaw metakompetencji automatycznie po wybraniu narzędzia>wprowadź metakompetencje).
Użytkownik może uzupełnić, zmienić lub zamienić ten zestaw metakompetencji na inny, korzystając z zakładki metakompetencje, co pozwala wprowadzić inne taksonomie metakompetencji oraz przypisać im wagi odpowiednie do danego profilu zawodowego. Nie jest konieczne przypisanie metakompetencji danemu profilowi zawodowemu. Dokonuje się tego jedynie w przypadku, kiedy należy wziąć pod uwagę nie tylko analizę kompetencji techniczno-zawodowych, ale również cech „miękkich” charakteryzujących osobowość.

SŁOWNIK